السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

227

تفسير الميزان ( فارسي )

اين است كه انبياء معصومند ؟ فرمود : آرى . عرض كرد : پس چه مىفرمايى در معناى اين كلام خدا كه در باره يوسف فرموده : * ( « وَلَقَدْ هَمَّتْ بِه وَهَمَّ بِها » ) * ؟ حضرت فرمود : اما اين كلام خدا معنايش اين است كه زليخا قصد يوسف را كرد ( تا با او درآميزد ) و يوسف قصد وى را كرد تا در صورتى كه مجبورش نمايد به قتلش برساند ، زيرا از پيشنهاد زليخا بسيار ناراحت شده بود ، خداوند هم گرفتارى كشتن زليخا را از او بگردانيد ، و هم زناى با وى را ، و به همين جهت است كه در قرآن مىفرمايد : * ( « كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْه السُّوءَ وَالْفَحْشاءَ » ) * چون مقصود از « سوء » كشتن زليخا و مقصود از « فحشاء » زناى با او است . « 1 » و در الدر المنثور است كه ابو نعيم در كتاب حليه از على بن ابى طالب ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « وَلَقَدْ هَمَّتْ بِه وَهَمَّ بِها » ) * فرموده : زليخا به يوسف طمع كرد ، و يوسف هم به وى طمع كرد . و از طمع او يكى اين بود كه تصميم گرفت بند زير جامه را باز كند ، در همين موقع زليخا برخاست و بتى را كه در گوشه منزلش بود و با در و ياقوت آرايش شده بود با پارچه سفيدى پوشاند تا بين بت و خودش حائلى باشد . يوسف گفت : چكار مىكنى . گفت شرم دارم كه مرا در اين حال ببيند . يوسف گفت : تو از يك بتى كه نه مىخورد و نه مىآشامد شرم مىكنى و من از خداى خودم كه شاهد و ناظر عمل هر كس است شرم نداشته باشم ؟ آن گاه گفت : ابدا به آرزوى خودت از من نخواهى رسيد . و اين بود آن برهانى كه ديد . « 2 » مؤلف : اين روايت از جعليات است ، و چگونه ممكن است على بن ابى طالب ( ع ) چنين فرمايشى كرده باشد ؟ با اينكه كلمات او و ساير ائمه اهل بيت ( ع ) پر است از مساله عصمت انبياء و مذهب اين امامان در اين باره معروف است . علاوه بر اين ، پوشاندن بت از طرف زليخا و انتقال يوسف به مطلبى كه عمل زليخا يادآوريش كرد برهانى نيست كه خداوند آن را رؤيت برهان بنامد ، و هر چند كه اين مضمون در رواياتى از طرق اهل بيت ( ع ) نيز آمده ، و ليكن آنها هم به خاطر اينكه اخبارى آحاد هستند قابل اعتماد نيستند ، مگر اينكه بگوييم زليخا برخاسته و روى بتى كه در آن اطاق بوده پوشانيده ، و اين عمل باعث شده كه يوسف آيت توحيد را مشاهده كرده باشد آن چنان كه پرده ها از ميان او و ساحت كبرياى خداوند برداشته و وى برهانى ديده باشد كه با ديدن آن از هر سوء و فحشايى مصون شده است . هم چنان كه قبلا هم همين طور بود و به همين جهت خداوند در باره اش

--> ( 1 ) عيون اخبار الرضا ، ط تهران ، ج 1 ، ص 153 و 154 . ( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 13 .